Blog o prawach osób LGBTQIA+
close
Strefy wolne od LGBT podlegają kontroli sądowej – uzasadnienie stanowiska NSA
Damian Ruhm
sierpień 28, 2021

Strefy wolne od LGBT już dwukrotnie pojawiały się na blogu i będą się pojawiały nadal. Temat jest bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych stale aktualny i bynajmniej jeszcze nie przesądzony. Trzeba jednak powiedzieć, że jak dotąd sądy idą w kierunku, który należy zaaprobować. We wszystkich znanych mi przypadkach, w których wojewódzkie sądy administracyjne zbadały zaskarżone uchwały w sprawie stref wolnych od LGBT merytorycznie, orzekły o ich nieważności. Więcej na ten temat pisałem tutaj. Przypadki nieuwzględnienia skarg wynikały natomiast z przyjęcia, że uchwały stanowią wyłącznie deklaracje światopoglądowe i nie podlegają kontroli sądowej. W lipcu zapadły dwa pierwsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące tego problemu, o czym pisałem w tym tekście. Niedawno pojawiły się natomiast uzasadnienia do obu tych orzeczeń, więc dzisiaj krótko o motywach decyzji NSA.

Dlaczego niektóre sądy uznały, że strefy wolne od LGBT nie podlegają kontroli sądowej?

Przypomnijmy na początek stanowisko zajmowane przez niektóre wojewódzkie sądy administracyjne, które odmawiały merytorycznej kontroli zaskarżonych uchwał. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu argumentował tak: 

„ … zaskarżony akt określony jako “Stanowisko Rady Gminy zajęte na sesji w dniu (…) maja 2019 roku w sprawie sprzeciwu wobec ideologii LGBT i gender” wymyka się kontroli sądu administracyjnego jako akt, który nie ingeruje swoją treścią w sferę publicznoprawną kierując do innych podmiotów nakaz wiążącego postępowania, nie nakłada na obywateli obowiązków, nie nadaje uprawnień czy też w jakikolwiek inny sposób nie kształtuje ich sytuacji prawnej.” Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2020 r., II SA/Po 188/20, legalis nr 2364966.

Sądy reprezentujące ten kierunek myślenia przyjmowały, że zaskarżone uchwały nie są w ogóle sprawą z zakresu administracji publicznej. Nie podlegają więc kontroli sądów administracyjnych. Prowadziło to do sytuacji, w której tzw. strefy wolne od LGBT były de facto nie do ruszenia. Orzeczenia te zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rzecznik Praw Obywatelskich i dwa pierwsze rozstrzygnięcia zapadłe w drugiej instancji już znamy. 

Zdaniem NSA strefy wolne od LGBT jednak podlegają kontroli sądowej

Sposób rozumowania Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w gruncie rzeczy dość prosty, choć lektura uzasadnień bynajmniej do lekkich nie należy. Podstawowy argument jest taki, że organy samorządu terytorialnego mogą robić jedynie to, na co ustawa wyraźnie im zezwala. Zezwala natomiast na wykonywanie określonych zadań publicznych. O zakresie samodzielności władz lokalnych pisałem nieco szerzej przy okazji warszawskiego zakazu poruszania się homofobicznymi furgonetkami i późniejszego rozstrzygnięcia nadzorczego wojewody. Z tej ograniczonej samodzielności wynika zdaniem NSA to, że władza samorządowa nie może zrobić niczego, co nie mieści się w ramach zadań publicznych i nie jest sprawą zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, wszystko to, co robi samorząd, podlega kontroli sądowej. Jedyne rozróżnienie może być takie, czy kontroli tej dokona sąd powszechny czy administracyjny. 

W uzasadnieniu jednego z omawianych postanowień NSA powiada tak:

„Z uwagi na to, że samorząd terytorialny jest powołany do wykonywania zadań z zakresu administracji publicznej w formach właściwych dla tej administracji, wszelkie akty stanowione przez organy samorządu należy kwalifikować jako akty z zakresu administracji publicznej, co oznacza, że każdy taki akt podlega kontroli sądowoadministracyjnej. […] Zaskarżona uchwała w przedmiocie przyjęcia Rezolucji w sprawie powstrzymania ideologii „LGBT” przez wspólnotę samorządową jest aktem organu jednostki samorządu terytorialnego (rady powiatu), podejmowaną w sprawie z zakresu administracji publicznej. Akty tego rodzaju podlegają kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. […] Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skarga na uchwałę nie podlega kontroli sądu administracyjnego.” Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2021 r., III OSK 3682/21.

W uzasadnieniu drugiego postanowienia NSA akcentował również prawo do sądu:

„Treść art. 171 ust. 1 Konstytucji RP wyklucza dopuszczalność dokonywania takiej wykładni przepisów prawa, która prowadziłaby do przyjęcia istnienia jakiejś sfery działalności samorządu terytorialnego niepodlegającej nadzorowi. […] przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. stanowiska, które zaprezentował Sąd I instancji, prowadzi do niedopuszczalnej sytuacji, w której pewna kategoria spraw zostaje wyłączona spod jakiejkolwiek kontroli sądowej, co pozostaje w sprzeczności z normami Konstytucji, w tym zwłaszcza jej art. 184 i art. 45 ust. 1 gwarantującym prawo do sądu.” Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2021 r., III OSK 3353/21.

strefy wolne od lgbt

Konsekwencje stanowiska NSA

Rezultaty takiej a nie innej decyzji Naczelnego Sądu Administracyjnego są dwa a w porywach nawet trzy. Po pierwsze, dwie zaskarżone uchwały wracają do wojewódzkich sądów administracyjnych. Sądy te będą musiały zbadać owe uchwały merytorycznie, a więc również z punktu widzenia zasad konstytucyjnych i międzynarodowego standardu praw człowieka. Po drugie i trzecie, cytowane postanowienia mają szansę wyznaczyć kierunek dla przyszłego orzecznictwa. Na rozpoznanie czekają bowiem kolejne skargi kasacyjne złożone przez RPO w podobnych sprawach. Wprawdzie NSA nie jest formalnie związany swoimi wcześniejszymi postanowieniami, a jego orzeczenia bywają rozbieżne, to jednak kolejne składy orzekające nie mogą omawianych tu argumentów całkowicie zignorować. Podobnie rzecz się ma z wojewódzkimi sądami administracyjnymi, które będą rozpoznawały skargi na ewentualne kolejne strefy wolne od LGBT. Jest mało prawdopodobne, by w pierwszej instancji sądy nadal orzekały wbrew wyraźnemu stanowisku NSA. Przytoczone postanowienia są zatem ważnym krokiem w dobrym kierunku.

Damian Ruhm

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

ZOBACZ TAKŻE
Czytaj dalej
Damian Ruhm
wrz. 12, 2021
5 Marsz Równości w Katowicach
W dniu wczorajszym miał miejsce już 5 Marsz Równości w Katowicach, organizowany jak zawsze przez niezastąpione Stowarzyszenie Tęczówka. Liczne fotorelacje można zobaczyć tutaj, tutaj, czy tutaj. Podobnie jak rok temu, w gotowości do udzielania pomocy prawnej osobom uczestniczącym w marszu, pozostawaliśmy mój redakcyjny kolega radca prawny Michał Grabiec no i ja. Szczęśliwie, tym razem wszystko […]
Czytaj dalej
Damian Ruhm
wrz. 05, 2021
Zawód radca prawny
W dniu wczorajszym złożyłem ślubowanie i uzyskałem prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Korzystając więc z okazji, poza bezwstydną autopromocją, chciałbym też kilka zdań o zawodzie radcy prawnego napisać. Ot tak popularyzatorsko. Dowiesz się więc kim jest radca prawny, czym się różni od adwokata, jak nim zostać i o co chodzi z tym czarnym wdziankiem. 
Czytaj dalej
Damian Ruhm
sierpień 28, 2021
Strefy wolne od LGBT podlegają kontroli sądowej – uzasadnienie stanowiska NSA
W lipcu zapadły dwa pierwsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące kontroli sądowej tzw. stref wolnych od LGBT. Niedawno pojawiły się uzasadnienia do obu tych orzeczeń, więc dzisiaj krótko o motywach decyzji NSA.

GW LEGAL GRABIEC & WÓJCIK SPÓŁKA PARTNERSKA RADCÓW PRAWNYCH

W kancelarii GW LEGAL jesteśmy wierni zasadzie niedyskryminowania nikogo. Staramy się pomagać różnym osobom, niezależnie od tego z jakiego wywodzą się środowiska, jakie mają poglądy, płeć czy orientację. Pomagamy przede wszystkim ludziom i wierzymy, że to jest słuszne. Jesteśmy różni i to jest nasza największa zaleta.

Blog dyskryminowani.pl powstał z inicjatywy aplikanta radcowskiego Damiana Ruhm. Damian jest autorem większości tekstów, które będziesz miał okazję tutaj przeczytać.

Jeżeli chciałbyś dowiedzieć się więcej o nas zapraszam do zakładki Zespół oraz stronę www.gw-legal.pl

radca prawny Michał Grabiec

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

otrzymasz bezpłatne podsumowanie najciekawszych artykułów w miesiącu - bez spamu

Klikając "ZAPISZ SIĘ" akceptujesz Politykę Prywatności
Jak każda strona, ta również korzysta z ciasteczek - więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce prywatności.