Blog o prawach osób LGBTQIA+
close
Przepisy porządkowe zakazujące poruszania się homofobicznymi furgonetkami – komentarz
Damian Ruhm
lipiec 11, 2021

W ubiegły czwartek Rada Miasta Stołecznego Warszawy przyjęła ciekawą i nowatorską uchwałę, której pełną treść można przeczytać tutaj. Uchwała jest krótka i dotyczy zakazu poruszania się niektórymi rodzajami pojazdów. Jej celem jest usunięcie z miejskiego krajobrazu homofobicznych i antyaborcyjnych furgonetek. Temat tych pojazdów był w mediach już wielokrotnie poruszany. Obklejone homofobicznymi i antyaborcyjnymi treściami samochody pojawiały się bowiem w wielu polskich miastach, nie tylko w Warszawie. Podejmowano już sporo, mniej lub bardziej zgodnych z prawem, prób walki z tymi pojazdami. Przykładowo, uszkodzenie jednego z nich było przyczyną zatrzymania Margot, o czym pisałem tutaj. Wszystkie te wysiłki okazały się jednak mało skuteczne. Furgonetki jak jeździły tak jeżdżą. Przepisy porządkowe wprowadzone przez Radę Miasta Warszawy są kolejną próbą walki z tym zjawiskiem. Pytanie tylko, na ile skuteczną. 

Jakie przepisy porządkowe wprowadzili warszawscy radni? 

Omawiana uchwala jak już wspomniałem jest dość krótka. Jej zasadnicza treść jest następująca:

§ 1 Zakazuje się poruszania na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy pojazdami oklejonymi zdjęciami, napisami, plakatami, banerami lub transparentami zawierającymi lub emitującymi za pomocą urządzeń nagłaśniających treści mające na celu ukazanie osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej w sposób nieprawdziwy, a zarazem obraźliwy, ośmieszający lub poniżający w oczach opinii publicznej, a także sugerujący popełnianie przez te osoby czynów uznanych za przestępstwa lub wykroczenia na mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
§ 2 Zakazuje się poruszania na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy pojazdami oklejonymi zdjęciami, plakatami i banerami lub transparentami zawierającymi treści drastyczne, w szczególności przedstawiające zwłoki, szczątki ludzkie lub części płodu ludzkiego.

Przyjęte przepisy zakazują więc dość wyraźnie poruszanie się po Warszawie tzw. homofobicznymi lub antyaborcyjnymi furgonetkami. Te pierwsze zawierają bowiem szereg obiegowych bzdur, kłamstw i manipulacji na temat gejów i lesbijek, które mają charakter zniesławiający. Drugie natomiast epatują zmanipulowanymi fotografiami m.in. płodów, które niewątpliwie ocenić należy jako drastyczne. 

przepisy porządkowe

Jaka jest podstawa prawna przyjętych przepisów porządkowych?

Kompetencje prawodawcze organów samorządu terytorialnego są w porównaniu do kompetencji prawodawczych parlamentu dość wąskie. O ile ustawodawca może, z niewielkimi wyjątkami, ustanawiać co dusza zapragnie, o tyle samorząd może tylko tyle, na ile mu wyraźnie pozwala ustawa. Akty prawa miejscowego regulują więc takie kwestie jak wewnętrzny ustrój danej gminy, organizację urzędów i instytucji gminnych, zasady zarządu mieniem miejskim itp. Przyjęte przez warszawskich radnych postanowienia, mają natomiast charakter przepisów porządkowych. Formułują więc określone zakazy postępowania, zagrożone konkretna sankcją. Innymi słowy, kto będzie po Warszawie jeździł obklejoną homofobicznymi treściami furgonetką, zostanie ukarany grzywną.  

Czy gminy mogą ustanawiać przepisy porządkowe? 

Mogą, tyle że w stosunkowo wąskim zakresie. Zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym:

W zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego.

Przepis jest dość mocno ocenny, stąd jego stosowanie w praktyce często budzi wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje ostrożna i zawężająca wykładnia tego przepisu. Jest to o tyle zrozumiałe, że przepisy porządkowe bezpośrednio ingerują w zakres naszych praw i obowiązków, a to co do zasady wymaga decyzji ustawodawcy. Przepisy te powinny być więc ustanawiane absolutnie wyjątkowo, gdy wymaga tego lokalna sytuacja

Czy przyjęta uchwała mieści się w upoważnieniu ustawowym? 

To pytanie musi się każdemu prawnikowi nasunąć, gdy tylko przeczyta jej treść. Bo co nam po słusznej i dobrze brzmiącej uchwale, jeśli jest sprzeczna z prawem i z tej przyczyny nieważna. A wątpliwości można mieć chociażby z tego powodu, że zniesławienie i naruszanie porządku publicznego to są obszary uregulowane przez ustawodawcę. Niewystarczająco wprawdzie, bo nie chronią należycie osób LGBTQIA+ przed mową nienawiści. Nie jest to jednak luka prawna, a bardziej świadomy wybór ustawodawcy, którego lokalne władze nie mogą modyfikować. Tym bardziej, że problem tych furgonetek nie jest żadną miarą lokalny lecz powszechny. Jeżdżą wszak nie tylko po Warszawie ale i po Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i innych miastach. 

Mając już tylko to na uwadze jestem zdania, że gminne przepisy porządkowe nie są najlepszym narzędziem do rozwiązania problemu tych nieszczęsnych furgonetek. Polska jest krajem unitarnym. Polskie gminy to nie są amerykańskie stany czy niemieckie landy, które mają szeroki zakres autonomii. Pewnych rzeczy się nie da przeskoczyć. Autorzy uchwały byli conajmniej częściowo tych problemów świadomi. W jednym z wywiadów radna Agata Diduszko-Zyglewska przyznaje, że prawnicy stołecznego ratusza negatywnie zaopiniowali omawiane przepisy porządkowe. Należy się więc spodziewać, że wojewoda w trybie nadzorczym uzna uchwałę za nieważną. Jego rozstrzygnięcie można wprawdzie skarżyć do sądu administracyjnego, ale i tu nie oczekiwałbym cudów. Sądy jednak czasem zaskakują, więc może i tak będzie tym razem.

Damian Ruhm

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

ZOBACZ TAKŻE
Czytaj dalej
Damian Ruhm
wrz. 12, 2021
5 Marsz Równości w Katowicach
W dniu wczorajszym miał miejsce już 5 Marsz Równości w Katowicach, organizowany jak zawsze przez niezastąpione Stowarzyszenie Tęczówka. Liczne fotorelacje można zobaczyć tutaj, tutaj, czy tutaj. Podobnie jak rok temu, w gotowości do udzielania pomocy prawnej osobom uczestniczącym w marszu, pozostawaliśmy mój redakcyjny kolega radca prawny Michał Grabiec no i ja. Szczęśliwie, tym razem wszystko […]
Czytaj dalej
Damian Ruhm
wrz. 05, 2021
Zawód radca prawny
W dniu wczorajszym złożyłem ślubowanie i uzyskałem prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Korzystając więc z okazji, poza bezwstydną autopromocją, chciałbym też kilka zdań o zawodzie radcy prawnego napisać. Ot tak popularyzatorsko. Dowiesz się więc kim jest radca prawny, czym się różni od adwokata, jak nim zostać i o co chodzi z tym czarnym wdziankiem. 
Czytaj dalej
Damian Ruhm
sierpień 28, 2021
Strefy wolne od LGBT podlegają kontroli sądowej – uzasadnienie stanowiska NSA
W lipcu zapadły dwa pierwsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące kontroli sądowej tzw. stref wolnych od LGBT. Niedawno pojawiły się uzasadnienia do obu tych orzeczeń, więc dzisiaj krótko o motywach decyzji NSA.

GW LEGAL GRABIEC & WÓJCIK SPÓŁKA PARTNERSKA RADCÓW PRAWNYCH

W kancelarii GW LEGAL jesteśmy wierni zasadzie niedyskryminowania nikogo. Staramy się pomagać różnym osobom, niezależnie od tego z jakiego wywodzą się środowiska, jakie mają poglądy, płeć czy orientację. Pomagamy przede wszystkim ludziom i wierzymy, że to jest słuszne. Jesteśmy różni i to jest nasza największa zaleta.

Blog dyskryminowani.pl powstał z inicjatywy aplikanta radcowskiego Damiana Ruhm. Damian jest autorem większości tekstów, które będziesz miał okazję tutaj przeczytać.

Jeżeli chciałbyś dowiedzieć się więcej o nas zapraszam do zakładki Zespół oraz stronę www.gw-legal.pl

radca prawny Michał Grabiec

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

otrzymasz bezpłatne podsumowanie najciekawszych artykułów w miesiącu - bez spamu

Klikając "ZAPISZ SIĘ" akceptujesz Politykę Prywatności
Jak każda strona, ta również korzysta z ciasteczek - więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce prywatności.